Deze keer geen echte column, maar nét iets anders. Want op 2 april 2026 presenteerde ik mijn boek ‘Altijd anders: (Over)leven met autisme & verslavingen’. Na een schrijfproces van vele jaren was het eindelijk zover. En natuurlijk ging alles die avond én daarna, anders dan gepland. Geheel passend bij mijn boektitel.

Het draaiboek voor de presentatie was een klus van maanden. Mijn perfectionisme helpt op zo’n moment niet. En ook mijn drang naar controle en de moeite met het maken van beslissingen zat me in de weg. En uiteindelijk ging er dus van alles anders dan ik had bedacht. Ik wist niet wat te doen bij het onthullen van het boek en ik vergat bijvoorbeeld de vooraf ingestudeerde antwoorden. Maar uiteindelijk lost dat zich allemaal vanzelf wel op. De spanning en onrust bleek eigenlijk nergens voor nodig. Een prachtige avond én een prachtig leermoment ineen.

Maar na een prachtige avond was ik daarna niet ineens een ander persoon. Mijn problemen met autisme en verslavingen zijn niet ineens opgelost. Ik blijf zoeken naar uitvluchten. En vooral blijf ik worstelen met depressieve gevoelens. Misschien wel nog meer dan anders, omdat ik zo had gehoopt dat ik nu echt een grote stap had gezet. Het leven blijft voor mij een zoektocht, met vallen en opstaan. Ook al heb ik nu zoveel meer kennis dan vóór het boek. Niet voor niets is de boodschap in mijn boek dat levensloopbegeleiding bij autisme noodzakelijk is.  

Dus ook al is iedereen om me heen nu trots op me, ik voel het zelf nog niet. Ik heb gelukkig nu wel veel plannen om mijn verhaal en boodschap te delen. Mijn eerste lezing gaf ik al bij een verslavingsinstelling. Een bijzonder en leerzaam moment voor de aanwezigen én voor mij. En dat smaakt naar meer. Benader me vooral (via joostwanders.nl) bij interesse.

Joost Wanders is HAN-projectondersteuner en, naast zijn werk, autisme-ambassadeur. Op Wereld Autisme Dag presenteerde hij zijn boek Altijd anders in de Nijmeegse boekhandel Dekker van de Vegt, waarin hij zijn verhaal en strijd deelt. “Ik heb de gedrukte versie van mijn boek zelf ook nog niet gezien.”

Lees het hele artikel op: Een boek over autisme en verslavingen, mét oplossing

Op 16 april verscheen op de website van RTL Nieuws een artikel over mijn gokverslaving, naar aanleiding van mijn boek 'Altijd anders'. Het artikel is te vinden via deze link: Meer probleemgokkers ondanks maatregelen: 'Simpel te omzeilen', zegt verslaafde Joost (43)

Hieronder de tekst uit het artikel:

Meer probleemgokkers ondanks maatregelen: 'Simpel te omzeilen', zegt verslaafde Joost (43)

Het aantal gokkers neemt sinds de legalisering van online gokken in 2021 toe. Daarmee stijgt ook het aantal probleemgokkers. Maatregelen vanuit de overheid houden hen lang niet altijd tegen. Joost Wanders (43), die met een hardnekkige gokverslaving kampt, weet daar alles van. "Ik val altijd weer terug."

Uit een nieuw rapport van de Kansspelautoriteit (Ksa) blijkt dat het aantal accounts waarmee Nederlanders online gokken bij legale aanbieders blijft oplopen. In de tweede helft van 2025 ging het om 1,38 miljoen accounts. Spelers verloren maandelijks zo'n 124 euro, meer dan in de eerste helft van het jaar.

Adrenalinekick

"Als ik win, krijg ik zo'n adrenaline en kan ik het leven weer even aan", vertelt Wanders. Hij schreef onlangs een boek, Altijd anders, over het leven met gokverslaving en autisme. "Ik dacht dat ik het nodig had om mijzelf net zo goed te voelen als andere mensen. Maar na een halve dag ebt dat gevoel weg en dan wil ik weer gokken. Uiteindelijk is het verlies altijd groter."

Als hij verliest, ontstaat het gevoel dat hij dat geld móét terugwinnen. "Daar kan ik niet mee leven. Dan sla ik op tilt en denk ik nergens anders meer aan. Dat zijn zulke nare momenten. En als mijn geld op is, leef ik niet meer. Dan is het een kwestie van aftellen tot ik weer geld heb."

Het aantal mensen dat zich laat uitsluiten van gokken via het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (Cruks) groeide ook. Cruks is het landelijke register waarmee mensen zichzelf of anderen voor minimaal zes maanden kunnen later blokkeren van alle legale goksites en casino's. Op 30 januari stonden er 111.534 mensen ingeschreven.

Probleemgokkers

"Met de groei van het aantal mensen dat weleens gokt neemt ook het aantal probleemgokkers toe. Dat zou een verklaring kunnen zijn. Daarnaast heeft de Ksa in de afgelopen twee jaar meer aandacht gevraagd voor het Cruksregister, waarmee de bekendheid is toegenomen", verklaart een woordvoerder van Kansspelautoriteit. 

Maandelijks komen er gemiddeld 2149 nieuwe registraties bij, waarbij de helft jonger is dan 32 jaar. Vooral het aantal 'onvrijwillige' aanmeldingen groeit, waarbij iemand anders een speler aandraagt: van 161 in de eerste helft van het jaar naar 442 in de tweede helft.

Wanders is al zo'n 25 jaar gokverslaafd. Een van de eerste stappen bij de gokverslavingsbehandeling, was het inschrijven bij Cruks en het downloaden van een app die alle gokplatforms blokkeert. Maar zelfs met die maatregelen gokte hij zijn vermogen erdoorheen. "Als gokverslaafde weet je precies hoe je het moet omzeilen."

Uitwijken naar illegaal aanbod 

Cruks dreef hem zelfs verder in de problemen. "Je gaat dan illegale casino's opzoeken, waar je veel meer geld inzet en verliest." Aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit moeten zich aan strenge regels houden. "Er zijn allerlei limieten, je moet aantonen waar je je geld vandaan haalt, er staan timers in beeld hoe lang je aan het gokken bent en wat je verlies en winst is."

Bij illegale casino's hebben gokkers vrij spel. "Je kunt doen wat je wilt. Je maakt in een minuutje een account aan, stort 2000 euro en gaat gokken. Als dat weg is, stort je weer 1000 euro. Er wordt niks van gezegd. En als je iets wint, hebben ze een wachttijd van drie dagen voor de uitbetaling. In die tijd heb ik mijn geld alweer vergokt."

Stap vooruit

Een ander probleem is dat een Cruks-inschrijving gokkers niet weerhoudt om mee te doen aan loterijen, waar – in tegenstelling tot casino's - nog steeds reclame voor mag worden gemaakt. Critici, waaronder Wanders, stellen dat de overheid geen prioriteit geeft aan de bestrijding van loterijen, omdat het geld hieruit naar de Nederlandse schatkist vloeit.

Cruks is wel een stap vooruit, vindt Wanders. "Als je in een fysiek casino een verbod aan wil vragen, moet je eerst een scène schoppen om een manager te overtuigen van je probleem. Het is beter dat je met één druk op de knop wordt geweerd."

Wanders gokte voor het eerst toen nog hij nog thuis woonde. "Het begon onschuldig, als een soort hobby. Het leek me interessant om in te zetten op een voetbalwedstrijd. Maar al snel ontdekte ik dat het een uitvlucht kon zijn. Ik was er steeds meer mee bezig en zette steeds grotere bedragen in. Verslaving is een proces waar je langzaam in raakt."

In 2013 besefte hij voor het eerst dat hij gokverslaafd was, nadat hij al z'n geld had vergokt. "Ik had het gevoel dat ik mijn leven had vergooid. Op vakantie heb ik het aan een beste vriend verteld en liet ik iedereen weten dat ik het nooit meer ging doen. Maar na een paar weken deed ik het natuurlijk weer. Het is zó moeilijk om dat patroon te doorbreken."

Hij heeft al een paar keer bijna op straat gestaan. "Ik ontdekte dat je je hypotheek ook weer kunt laten terugboeken. Daar gokte ik mee. Dan moest ik met hangende pootjes naar mijn ouders toe. Het is naar om je ouders te zien huilen en te beseffen wat je veroorzaakt."  

10.000 euro verloren 

Sinds kort is Wanders weer 'clean', maar hij houdt zijn hart vast. Meestal gaat dat maar een paar maanden goed. "Je komt eigenlijk gewoon niet van zo'n verslaving af. Ik val altijd weer terug en dan gaat het helemaal mis. Ik heb weleens op één dag 10.000 euro verloren. Mijn spaargeld en mijn toekomst waren in één keer weg. Dan denk je dat je het nooit meer gaat doen. Twee weken later zit je weer achter die pc."

Wel gaat het nu iets beter, omdat hij zich heeft verdiept in de oorsprong van zijn verslaving: "Ik voel me continu anders en raak met iedereen in conflict over alles. Autisme drukt een zware stempel op mijn leven." Zijn hoop is nu dat de Nederlandse overheid de teugels aanhaalt. "Ze moeten die illegale wildgroei van casino's en de loterijen een halt toeroepen."

Altijd anders: (Over)leven met autisme & verslavingen is vanaf heden overal te koop. Voor iedereen die in Nijmegen woont; vrijwel alle boekhandels hebben Altijd anders opgenomen in hun assortiment.

Lokale winkels in Nijmegen (met een webshop)
* Bruna: Altijd anders, Joost Wanders | Boek | 9789493198876 | Bruna
In ieder geval bij de locaties: Daalseweg, Fuchsiasstraat, en de vestiging op het Centraal Station
* Primera Ron Wolf, Dommer van Poldersveldtweg 271
* Dekker van de Vegt, Marikenstraat 29: Altijd anders - Joost Wanders | Dekker v.d. Vegt Boekverkopers - Nijmegen
* Kantoorboekhandel Jacobs, Groenestraat 169: Altijd anders - Joost Wanders | Kantoorboekhandel Jacobs - Nijmegen
* Boekhandel Roelants, Tweede Walstraat 7: Altijd anders | Roelants

De uitgever
Via Uitgeverij Zilt is ook het inkijkexemplaar te vinden; de eerste 25 pagina's van 'Altijd anders' zijn hier alvast te lezen. Het boek is te bestellen zonder verzendkosten: Altijd anders - Uitgeverij Zilt

Bol.com - !Ebook beschikbaar!
Op bol is 'Altijd anders' ook te vinden: Altijd anders, Joost Wanders | 9789493198876 | Boeken | bol
Er is ook een Ebook beschikbaar, voor slechts € 12,50: Altijd anders (ebook), Joost Wanders | 9789493198883 | Boeken | bol

Op donderdag 2 april, Wereld Autismedag, verschijnt het boek Altijd anders: (Over)leven met autisme en verslavingen, geschreven door Joost Wanders (Nijmegen). In zijn boek gunt Wanders de lezer een royale blik in zijn dagelijks leven met autisme en verslavingen. Daarnaast geeft hij veel tips en informatie om anderen mee van dienst te zijn en komt hij aan het eind van zijn boek met een mogelijke oplossing: levensloopbegeleiding.

Veel aspecten van het dagelijks leven zijn ingewikkeld voor iemand met autisme. Wanders deelt zijn ervaringen uit het leven van alledag: (non-verbale) signalen missen in de communicatie met anderen, aansluiting missen bij medeleerlingen of -studenten, moeite hebben met stage, op kantoor werken in de nabijheid van collega’s, samenwerken in het algemeen, omgevingsgeluid ervaren bij een feestje bij de buren of werkzaamheden in de straat of buurt. Alles komt ongefilterd binnen. 

Het omgaan met hulpverleningsinstanties komt ook uitgebreid aan de orde. Het is lastig om de weg te vinden in de veelheid van instanties, om een juiste diagnose te krijgen en vervolgens daarbij passende hulp te ontvangen. Vooral als er naast autisme ook nog verslavingen spelen.

Schokkend is de beschrijving van de gokverslaving. De overheid heeft een register tegen gokverslaving in het leven geroepen, maar dat geldt alleen voor de legale (online) casino’s. Er is echter een wildgroei aan illegale online casino’s, waardoor het bijna onmogelijk om te stoppen met gokken. Daarnaast kan het register ook eenvoudig omzeild worden door een gokbriefje in te vullen in bijna iedere winkel om de hoek. Zo gebeurde het dat Joost toch duizenden euro’s kon vergokken ondanks zijn gokstop.

Wat kan naast de reguliere, altijd tijdelijke, hulpverlening iemand met autisme nu echt verder helpen? Aan het slot van het boek verkent Wanders de optie levensloopbegeleiding: iemand met autisme wordt gekoppeld aan een begeleider, zonder eindtijd, die hem of haar kan begeleiden op alle vlakken van het leven.

Over de auteur

JOOST WANDERS (woonplaats: Nijmegen) schrijft columns over zijn ervaringen met autisme en verslavingen (verzameld op joostwanders.nl). De kracht van schrijven ontdekte hij al veel eerder. Na een zoektocht van zo’n twintig jaar heeft hij zijn belangrijkste kennis en ervaringen gebundeld in dit boek.

De boekpresentatie vindt plaats op donderdagavond 2 april, bij boekhandel Dekker van der Vegt, Nijmegen. Toegang gratis, aanmelding verplicht: https://libris.nl/dekker-vd-vegt/agenda/2026-04-02-joost-wanders. Wanneer u als pers aanwezig wilt zijn bij de presentatie, bent u van harte welkom.

=======================================================

Noot voor de redactie:

- Joost Wanders is beschikbaar voor interviews en achtergrondgesprekken.

- Voor recensie-exemplaren en interviewaanvragen: jeanet.hamstra@uitgeverijzilt.nl